Na pustkowiu stanu Nowy Meksyk w USA dobiega końca budowa „Star Axis” – monumentalnego obiektu, który łączy w sobie sztukę i naukę. Jej autorem jest 89-letni Charles Ross – amerykański artysta, który poświęcił niezwykłemu dziełu większość swojego życia.
Star Axis: dzieło życia Charlesa Rossa. Obserwatorium, które powstawało 50 lat
Obserwowanie ruchu ciał niebieskich od tysiącleci było dla ludzi sposobem na orientowanie się w terenie, impulsem do nowych odkryć, a także źródłem głębokich duchowych przeżyć. Wszystkie te aspekty przyświecały amerykańskiemu artyście Charlesowi Rossowi, który kończy właśnie budowę „Star Axis” – monumentalnej rzeźby-obserwatorium astronomicznego na terenie Chupinas Mesa we wschodniej części stanu Nowy Meksyk.
Wraz z takimi artystami jak duet Christo i Jeanne Claude, Michael Heizer, Robert Smithson czy James Turrell – Charles Ross reprezentuje ruch artystyczny o nazwie sztuka ziemi (ang. land art). Dzieła wpisujące się w ten kierunek mają zwykle dużą skalę i stanowią ingerencję w naturalny krajobraz.
Czytaj więcej
19 czerwca w duńskim Aarhus rusza najnowsza instalacja amerykańskiego artysty Jamesa Turrella z serii Skyspaces. Gigantyczna kopuła skąpana w kolor...
Tak właśnie jest w przypadku „Star Axis” – przypominającego piramidę obiektu z różowego granitu, piaskowca, betonu i stali. Kluczową częścią budynku jest tunel ze 147 stopniami, które prowadzą w górę do okrągłego otworu, przez który można obserwować orbitę Gwiazdy Polarnej.
W zależności od tego, na którym stopniu znajduje się obserwujący, może on zobaczyć orbitę gwiazdy rozciągającą się nawet na przestrzeni 26 tys. lat: od 11 000 r. p.n.e. aż do 15 000 r. n.e. Owe 26 tys. lat wyznacza tak zwaną precesję - ruch, w którym oś Ziemi zatacza pod wpływem grawitacji Słońca i Księżyca krąg, niczym wirujący bąk. Przebywanie w „Star Axis” oferuje więc niezwykłe doświadczenie czasu i przestrzeni - i własnej obecności w tych wymiarach.
Star Axis: Monumentalna rzeźba i obserwatorium nocnego nieba
Pochodzący z Filadelfii Charles Ross początkowo studiował matematykę na Uniwersytecie Berkeley, ale przeniósł się na rzeźbę i ostatecznie skończył studia z tytułem magistra sztuki. W pewnym momencie zafascynowały go egipskie piramidy i ich związek z astronomią. W 1971 r. powstały pierwsze szkice „Star Axis” - obserwatorium astronomicznego inspirowanego starożytnymi monumentami.
Cztery lata później artysta rozglądał się na amerykańskich Południowym Zachodzie za odpowiednim miejscem na swoje dzieło. Któregoś dnia przypadkowo trafił na W.O. Culbertsona Jr., zamożnego ranczera, który zainteresował się jego projektem. Za wybudowanie mostu prowadzącego do posiadłości Culbertsona Jr. ranczer przekazał Rossowi 400 akrów swojej ziemi.
Artysta wybudował „Star Axis” właściwie sam - z pomocą swojej żony, artystki Jill O’Bryan, a także zaprzyjaźnionych inżynierów i astronomów. W międzyczasie grono zamożnych sponsorów całego przedsięwzięcia dodatkowo opóźniło jego realizację. W niedawnej rozmowie z New York Timesem artysta zapewnia jednak, że budowa obiektu dobiegnie końca jeszcze tej zimy, a za kilka lat „Star Axis” otworzy się dla odwiedzających.
Ross zapowiada, że wejść do monumentu będzie można tylko po dokonaniu rezerwacji i w niewielkich grupach. Częścią całej wycieczki będzie nocleg w pobliskim hotelu Element House, które wybudowano z inicjatywy amerykańskiego Museum of Outdoor Arts. Goście będą mogli odwiedzić „Star Axis” zarówno za dnia, jak i w nocy.
