Obok znakomitej jakości butów, serów, win, a także wielu innych produktów, szkło weneckie to jeden z najsłynniejszych towarów eksportowych Włoch. Jednak od pewnego czasu przyszłość producentów kultowego szkła z Murano stoi pod znakiem zapytania.

Szkło weneckie: niepewny los wielowiekowej tradycji

Na wyspie oddalonej o około pół godziny na północ od Wenecji wyspie Murano wyroby z kolorowego, ozdobnego szkła wytwarza się od ośmiu wieków. To właśnie tutaj działają huty takich renomowanych marek jak Zanetti, Mazzega czy Moretti, w których wytwarza się niepowtarzalne, wielobarwne rzeźby, naczynia i elementy biżuterii, które ceni się na całym świecie.

Czytaj więcej

„To nie most, to pułapka”. Wenecja ma problem ze swoją atrakcją turystyczną

Niestety, po raz pierwszy w swojej długiej historii producenci, jeden po drugim, zamykają swoje manufaktury. Działanie tamtejszych hut opiera się bowiem o metan ogrzewający piece, w których topi się piasek na szkło. Od jesieni 2021 roku cała Europa mierzy się z rekordowymi cenami gazu, co przełożyło się na kilkukrotnie wyższe rachunki.

A szklarze potrzebują metanu przez całą dobę. Wystudzenie i ponowne ogrzanie pieca do odpowiedniej temperatury zajmuje nawet kilka tygodni. Jest też niezwykle kosztowne, a w dodatku niesie ze sobą ryzyko uszkodzenia pieców, dlatego wyłącza się je tylko raz w roku – w sierpniu, na czas prac konserwacyjnych.

Szkło weneckie wytwarza się ręcznie, techniką znaną już w średniowieczu.

Szkło weneckie wytwarza się ręcznie, techniką znaną już w średniowieczu.

Dan Hadar

Obecna sytuacja na rynku gazu jest bardzo trudna. Europejskie źródła nie są w stanie zaspokoić zapotrzebowania na ten surowiec, w dodatku Rosja ograniczyła swoje dostawy i podbiła ceny. Co więcej, o gaz walczą również kraje azjatyckie.

W obliczu kryzysu wytwórcy szkła z Murano otrzymali pewne dotacje ze strony samorządu i państwa. Niestety, w obliczu ostatnich podwyżek cen fundusze, jakimi jeszcze niedawno dysponowali hutnicy, błyskawicznie stopniały.

W obliczu nieuniknionych wzrostów cen szkła z Murano jego produkcja przestaje mieć rację bytu. Zamykają się również tamtejsze sklepy z wyrobami ze szkła.

Dodatkową bolączką weneckich rzemieślników są Chiny, gdzie powstają duże ilości tańszych produktów, łudząco podobnych do tych z Murano. W odróżnieniu od tego, jak było w dawniejszych czasach, sposób wytwarzania ozdobnego szkła nie jest już tajemnicą.

Historia szkła z wyspy Murano

Początki produkcji szkła w północno-wschodniej części Włoch sięgają VIII wieku. W wieku XIII ośrodkiem tej sztuki stała się wyspa Murano, która w krótkim czasie zasłynęła ze swoich wyjątkowych wyrobów.

Metoda wytwarzania szkła była w Murano pilnie strzeżoną tajemnicą – za jej zdradzenie groziła śmierć. Przez wieki udoskonalano technologię, dzięki czemu szkło z Murano stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych luksusowych produktów z Włoch.

Rzemieślnicy z Murano pracują w surowych warunkach.

Rzemieślnicy z Murano pracują w surowych warunkach.

Tamara Malaniy

W procesie wytwarzania szkła weneckiego nie ma miejsca na masową produkcję. Wszystko odbywa się tak, jak przed wiekami – przy użyciu starych, rzemieślniczych metod. Metan wykorzystuje się do ogrzewania pieców od niedawna, bo od lat 50. XX wieku. Wcześniej używano drewna.

Zarówno stary, jak i nowy sposób ogrzewania pieców stanowi problem nie tylko ekonomiczny, jak i ekologiczny, czego są świadomi również sami hutnicy. Przypuszcza się, że dobrym rozwiązaniem mogłyby być odnawialne źródła energii. Ich adaptacja wymaga jednak całkowitej przebudowy infrastruktury, a na to trzeba czasu – i oczywiście pieniędzy.