Historia najnowsza pałacu w Bożkowie (województwo dolnośląskie) jest niemal tak skomplikowana jak jego dawne losy. W ostatnich kilku dekadach obiekt nie miał szczęścia – XVI-wieczny pałac, duma powiatu kłodzkiego i jedna z pereł Dolnego Śląska, jest, mówiąc oględnie, w złym stanie technicznym.
W pałacu, który do 1945 r. należał do potężnych niemieckich rodów i uchodził za jedną z najbardziej okazałych posiadłości arystokratycznych na Dolnym Śląsku, po wojnie przez kilka dekad mieściły się rozmaite szkoły rolnicze. Wraz z końcem PRL nastał najtrudniejszy okres – obiekt zmieniał właścicieli, a jego stan techniczny się pogarszał. Spór prawny wokół pałacu zablokował jakiekolwiek prace remontowe. Teraz, dzięki decyzji sądu, udało się przełamać ten pat.
Szansa na ratunek dla pałacu w Bożkowie
Jak informują dolnośląskie media, 12 listopada na teren pałacu wszedł syndyk w towarzystwie konserwatora zabytków, rzeczoznawcy oraz przedstawicieli miejscowych władz. To konsekwencja decyzji sądu, który przywrócił syndykowi prawo do dysponowania obiektem. W ten sposób kończy się kilkuletnia prawna batalia o prawo własności pałacu. Sąd uznał, że próba sprzedaży obiektu przez firmę, dla której ze względu na proces upadłościowy ustanowiono syndyka, była bezskuteczna.
Czytaj więcej
Należące do kampusu uczelni Florida Southern College na południu Stanów Zjednoczonych Planetarium zaprojektował wybitny architekt modernizmu Frank...
Ta decyzja otwiera drogę do poszukiwania nowego nabywcy obiektu. Ewentualny nowy właściciel musi się przygotować na pilne wydatki. Wiosną, po ciężkiej i śnieżnej zimie, zawaliła się część pałacowego dachu. Z uwagi na wielkość obiektu koszt najpilniejszych napraw konstrukcji dachu szacowany jest na wiele milionów złotych. „Moje doświadczenie wskazuje, że to jest obiekt do uratowania, natomiast poza tymi pięknymi miejscami, są też takie, które wymagają naprawdę pilnej ingerencji. Generalnie bolączką tego obiektu, najpilniejszą, jest dach. On w wielu miejscach przecieka, zalewając konstrukcję, mamy zerwane stropy. Szukamy nabywcy, a na chwilę obecną osoby tymczasowo zarządzającej pałacem, na przykład dzierżawcy, który będzie w stanie wykonać prace zabezpieczające, które same w sobie będą już kosztowne” – mówił syndyk Łukasz Walcer, cytowany przez serwis 24klodzko.pl.
Bożków: Bajkowy pałac na Dolnym Śląsku
Na Dolnym Śląsku nie brakuje bajkowych pałaców, które urodą nie ustępują słynnemu bawarskiemu zamkowi Neuschwanstein. Los ich jednak nie oszczędzał. Wiele z tych, które przetrwały II wojnę światową, nie poradziło sobie w rzeczywistości PRL i później, w czasach III RP. Bywały siedzibami szkół, przedszkolami placówkami zdrowia czy domami opieki. Pozbawione remontów niszczały. Wiele trafiło w ręce prywatne, ale ich nabywcy często nie umieli lub nie byli w stanie o nie zadbać.
Pałac w Bożkowie spotkał taki los. Obiekt, o którym mówi się „jak z Disneya” czy „bajkowy” niszczeje. Ma ogromny potencjał jako przyszła siedziba hotelu czy centrum konferencyjnego, ale pilnie wymaga ogromnych pieniędzy na remont, by uratować to, co nie zostało jeszcze zniszczone. Z materiałów udostępnionych przez dolnośląskie media po oględzinach syndyka wynika, że woda wdziera się do zabytkowych wnętrz pałacu, powodując rozległe zniszczenia. Nie jest łatwo znaleźć nabywców na tego typy obiekty – nie chodzi wyłącznie o koszt remontu. Wiele z zabytkowych pałaców ma uciążliwe sąsiedztwo – jak na przykład zrujnowany pałac w Brzezince na Dolnym Śląsku, obok którego wyrosło potężne gospodarstwo rolne. Wartość turystyczna takich obiektów – mimo walorów architektonicznych zabytków – znacząco przez to spada.
Wiele przykładów pokazuje jednak, że ratunek dla Bożkowa jest możliwy. Pałac w Żyrowej na Opolszczyźnie został odrestaurowany i dzisiaj zachwyca. Trwa remont pałacu w Kopicach (opolskie), nazywanego „pałacem z bajki Disneya”. Dawne piękno odzyskuje też Zamek Sarny na Dolnym Śląsku. Prywatni właściciele remontują te – i wiele innych obiektów – często ratując je przed niemal pewnym zniszczeniem.
Historia pałacu w Bożkowie
Historia pałacu w Bożkowie sięga XVI wieku, ale jego obecny kształt to efekt przebudowy, do której doszło w latach 1787–1791. Wówczas obiekt znajdował się w rękach rodziny von Magnis, potężnego niemieckiego rodu, wpływowego w Prusach i na Morawach. Kolejne znaczące przebudowy kompleksu pałacowego miały miejsce w drugiej połowie XIX wieku, po wielkim pożarze, a także w latach 30. XX wieku. Imponująca była nie tylko bryła z charakterystyczną wieżą, ale i pełne przepychu XIX-wieczne wnętrza. Magnisowie byli bogaci – rodzina zarabiała na produkcji rolnej oraz inwestowaniu w fabryki.
W 1945 r. Magnisowie wyjechali do Niemiec, a ich pałac zajęły oddziały Armii Czerwonej. Obiekt nie uległ jednak zniszczeniu ani spaleniu – jak miało to miejsce na przykład w przypadku pałacu w Świerklańcu na Śląsku, niegdyś niezwykle okazałej siedziby rodziny Donnersmarcków, splądrowanej i spalonej przez żołnierzy radzieckich w styczniu 1945 r.