Betonowy pomnik socjalizmu: Ikona europejskiego brutalizmu się sypie

Brutalizm stał się jednym z symboli dawnych państw socjalistycznych. W krajach bloku wschodniego chętnie budowano obiekty, które miały przytłaczać wielkością i imponować rozmachem. Państwa, które niekiedy potrafiły zapewnić swoim obywatelom przyzwoitego poziomu życia, za wszelką cenę starały się stawiać imponujące budynki. 

W przypadku dawnej Jugosławii sytuacja była nieco inna, bo tam standard życia, w stosunku do pozostałych krajów socjalistycznych, był dość wysoki, ale władze także marzyły o nowoczesnych, odważnych budowlach, które pokażą rozmach i nowoczesność. W Belgradzie taką rolę miał spełniać budybek zwany Zachodnią Bramą Belgradu.

Wieżowiec, który stoi w Belgradzie od blisko pięciu dekad, ma nietypową budowę i równie ciekawą historię. Po dawnej świetności nie ma jednak dzisiaj śladu – brakuje też pomysłu, jak zadbać o dawną perłę luksusu socjalistycznej Jugosławii.

Genex Tower. Zachodnia Brama Belgradu: Brutalizm w dawnej Jugosławii

Budowa wieżowca, który nazwano Zachodnią Bramą Belgradu, ruszyła w 1977 r. i dobiegła końca trzy lata później. Brutalistyczny kompleks zaprojektował serbski architekt Mihajlo Mitrović na potrzeby nieistniejącej już, państwowej firmy handlowej Genex – stąd oficjalna nazwa budynku, Genex Tower.

W czasach, kiedy oddano do użytku Genex Tower, budynek był symbolem nowoczesności, miał też witać – i zachwycać – osoby, które wjeżdżały do Belgradu od zachodu, z lotniska. Jego bryła miała oddawać optymizm czasów dynamicznego rozwoju przemysłu i nowych technologii.

Czytaj więcej

Architektura

Najpiękniejszy nowy dworzec na świecie. Nagroda dla stacji metra w Europie

Jury konkursu Prix Versailles wybrało osiem najpiękniejszych nowych budynków na świecie. Tytuł na...

Monumentalny, wielofunkcyjny budynek był na początku lat 80. jednym z najnowocześniejszych obiektów w Jugosławii. Tworzą go dwie połączone ze sobą wieże, których szczyt wieńczy obrotowa restauracja – wówczas rzadkość, nie tylko w tak zwanym bloku państw socjalistycznych.

Liczący 115 metrów (135 metrów wraz z anteną) Genex Tower był w momencie oddania go do użytku najwyższym budynkiem na Bałkanach. Ten tytuł udało mu się utrzymać aż do lat 90., ale nawet obecnie jest jednym z najwyższych budynków mieszkalnych w Europie Południowo-Wschodniej.

Foto: Lessormore, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Każdy z dwóch wieżowców tworzących Zachodnią Bramę Belgradu miał inne przeznaczenie. W jednym, 30-piętrowym, mieściły się 84 mieszkania. Drugi, liczący 39 pięter, pełnił funkcje komercyjne. Znajdowały się w nim nowoczesne biura typu „open space”. Z wieży „biznesowej” można było przejść do obrotowej restauracji.