Śliwowica, wysokoprocentowy, wytrawny trunek produkowany ze śliwek, jest częścią tożsamości narodowej Serbów – tradycja jej ręcznego wytwarzania  od wieków przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. I choć w Serbii śliwowicę produkują duże gorzelnie, domowa produkcja tego trunku jest bardzo popularna.

W 2021 roku Ministerstwo Kultury zgłosiło nominację śliwowicy na Listę Reprezentatywną UNESCO. Przedstawiciele UNESCO podczas tegorocznej sesji Międzyrządowego Komitetu Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Maroku uznali, że śliwowica powinna trafić na tę listę. W komunikacie ogłaszającym tę decyzję podkreślono, że w proces przygotowania tego trunku zaangażowane są rodziny i społeczności, a śliwki, z których powstaje śliwowica, uprawiane w gospodarstwach rodzinnych.

„Z okazji świąt i podczas uroczystości rodzinnych wznosi się toasty z życzeniami zdrowia i dobrego samopoczucia. To także ważny element tradycyjnej medycyny, z dodatkiem ziół leczniczych i owoców, dzięki czemu powstają środki na przeziębienie i ból lub środki antyseptyczne” – czytamy w komunikacie.

„Wpisanie wiedzy i umiejętności niezbędnych do przygotowania śliwowicy i jej wykorzystania na co dzień na Listę reprezentatywną UNESCO w istotny sposób przyczynia się do zwiększenia widoczności niematerialnego dziedzictwa kulturowego na poziomie krajowym i lokalnym, a także do międzynarodowej promocji „żywego dziedzictwa” Serbii” – stwierdza komunikat komitetu po spotkaniu w Maroku.

Czytaj więcej

UNESCO poszerza listę dziedzictwa: jest też polska specjalność

Śliwowica na liście dziedzictwa UNESCO

Konwencja o ochronie dóbr niematerialnych została przyjęta w 2003 roku i od tego czasu przystąpiło do niej 180 krajów na całym świecie. Komitet spotyka się raz w roku w celu oceny nominacji zaproponowanych przez państwa członkowskie konwencji i wprowadzenia zmian na liście.

Celem konwencji jest ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego, zapewnienie poszanowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego społeczności, a także podnoszenie świadomości na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym na temat znaczenia niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz zapewnienie wzajemnego szacunku dla dziedzictwa kulturowego oraz zapewnić międzynarodową współpracę i pomoc.

Do zjawisk branych pod uwagę przez UNESCO zaliczają się między innymi tradycje i przekazy ustne, sztuka i tradycje muzyczne, zwyczaje, obyczaje czy lokalne rzemiosło – także te kulinarne.

Śliwowica ma ogromne znaczenie nie tylko dla lokalnej społeczności, ale i dla gospodarki kraju. Serbia jest jednym z największych europejskich producentów śliwek przy czym około 90 procent zbiorów tych owoców przeznaczanych jest na przygotowanie śliwowicy. Dlatego Serbowie lubią mówić, że z żadnym innym owocem nie łączą ich tak bliskie związki.

Czytaj więcej

„1000 lat historii”. Niemcy chcą, by precle trafiły na listę dziedzictwa UNESCO

Lista niematerialnego dziedzictwa UNESCO

W tym roku, obok serbskiej śliwowicy, na liście UNESCO znalazło się 39 tradycji i zwyczajów z całego świata. Są w tym zestawieniu tradycyjne hafty ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich, francuska bagietka, tradycje pszczelarstwa ze Słowenii, sztuka uprawy palm daktylowych w państwach Bliskiego Wschodu, rytualne tańce Furyu-odori z Japonii, sztuka przygotowywania ostrej paprykowej pasty harissa z Tunezji, muzyka Rai z Algerii, niemiecki taniec nowoczesny, sztuka przygotowywania naparu herbacianego w Chinach czy tradycje flisackie w państwach Europy środkowej – od Polski przez Austrię, Czechy, Łotwę, Niemcy, a także w Hiszpanii.

Łączenie lista niematerialnego dziedzictwa UNESCO liczy 678 pozycji ze 140 krajów.