W 1966 r. Taszkent, wówczas będący stolicą Uzbeckiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, nawiedziło potężne trzęsienie ziemi. Dawna zabudowa, pamiętająca czasy carskie, w znacznym stopniu legła w gruzach. Decyzją władz narodzić miał się nowy Taszkent, zbudowany zgodnie z architektonicznymi wytycznymi ZSRR. Gigantyczny brutalistyczny hotel w sercu miasta był częścią tej wizji.
Hotel Uzbekistan, wybudowany na początku lat 70., kilka lat po trzęsieniu ziemi, pozostaje jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych stolicy kraju. W czasach ZSRR był symbolem luksusu, dziś stanowi pamiątkę po dawnym systemie – i państwie, którego nie ma, a które wielbiło wielkie projekty i gigantyczne, symboliczne konstrukcje, odpowiadające skalą wielkiemu państwu. To też wybitny przykład powojennego sowieckiego modernizmu, a także, co ważne, obiekt, który jest w stanie wytrzymać nawet silne trzęsienia ziemi.
Hotel Uzbekistan w Taszkencie. Ikona sowieckiego brutalizmu
Uzbekistan to kraj zabytków klasy światowej – wystarczy wspomnieć historyczną zabudowę Samarkandy czy Buchary. W tym kraju nie brakuje też monumentalnych reliktów z czasów Związku Radzieckiego. Do nich należy hotel Uzbekistan, górujący nad Placem im. Amira Timura w centrum Taszkentu.
Czytaj więcej
Dom Skrojony w Wilnie to zaskakująca odpowiedź na problem, który stworzyła zmiana prawa budowlanego. Ten nietuzinkowy projekt jest dziełem architek...
Przypominający otwartą księgę hotel wybudowano w 1974 r. według projektu zespołu architektów pod kierownictwem Ilji Merporta. W tym czasie słoneczny Taszkent zyskiwał reputację jednego z najbardziej reprezentacyjnych miast Związku Radzieckiego i cieszył się dużym zainteresowaniem wśród turystów.
Początkowo hotel miał być niższy o kilka pięter. Zdecydowano się jednak na bardziej monumentalny projekt. Obiekt miał być wizytówką Związku Radzieckiego – nowoczesnego, dobrze prosperującego i otwartego państwa, a także luksusowym obiektem noclegowym dla delegacji dygnitarzy, drużyn sportowych czy uczestników międzynarodowych konferencji.
Ostatecznie liczbę pięter zwiększono do 17. Dzięki temu hotel był w stanie zmieścić jednocześnie już nie 750, jak pierwotnie planowano, ale aż 900 gości.
Hotel Uzbekistan funkcjonuje do dziś, rezerwacji można dokonać na większości popularnych stron internetowych. W budynku działa też restauracja na jednym z ostatnich pięter, z której podziwiać można panoramę Taszkentu.
Hotel w ciekawy sposób łączy monumentalny brutalizm z elementami lokalnymi. Elegancki powojenny modernizm ujawnia się w charakterystycznej ażurowej fasadzie przypominającej plaster miodu, która góruje nad głównym wejściem do hotelu.
W architekturze hotelu widać też nawiązania do stylu orientalnego za sprawą aluminiowego panelu od strony zachodniej, do którego przylgnął przydomek „parandża” – w odniesieniu do elementu tradycyjnego kobiecego stroju. Podstawową funkcją panelu było chłodzenie budynku w upalne dni.
Taszkent. Hotel Uzbekistan: 17 pięter i restauracja na górze
Na dole hotelu znajduje się dwukondygnacyjna podstawa, która tworzy dziedziniec z galeriami i herbaciarnią. Wraz z basenem to kolejny element chłodzący część budynku latem, kiedy temperatury w Uzbekistanie mogą sięgać ponad 40 stopni Celsjusza.
Ze względu na fakt, że Taszkent znajduje się w strefie intensywnej aktywności sejsmicznej, hotel Uzbekistan musiał mieć odpowiednie zabezpieczenia na wypadek trzęsienia ziemi. Kiedy budowa obiektu dobiegała końca, miasto odbudowywało się zresztą po niedawnych silnych wstrząsach.
Hotel wzmocniono specjalną stalową konstrukcją antysejsmiczną, która – przynajmniej w teorii – powinna wytrzymać wstrząsy o magnitudzie 9,0. Częścią wzmocnień jest też dwukondygnacyjna piwnica o ścianach ze zbrojonego betonu o wysokości dziewięciu metrów i grubości 100 centymetrów.
Choć w przeszłości budynek przeszedł kilka remontów, oryginalny wygląd fasady i wnętrz niewiele się zmienił do naszych czasów. Niestety, w trakcie prac usunięto część elementów z marmuru, a także monumentalne mozaiki, które zdobiły wnętrza hotelu, ale obiekt przetrwał i działa, czego nie można powiedzieć niestety o wielu innych tego typu budynkach w państwach, które powstały na terenie dawnego ZSRR.
