Reklama

Perła sowieckiego modernizmu może przestać istnieć. Luksus z czasów ZSRR

Hotel Cosmos w Kiszyniowie to jeden z najbardziej wyrazistych budynków stolicy Mołdawii i zarazem ikona powojennego modernizmu. W ubiegłym roku pojawiły się pomysły na temat jego rozbiórki, czemu sprzeciwiają się mołdawscy aktywiści, a także miłośnicy radzieckiego modernizmu.

Publikacja: 30.01.2026 17:28

W czasach ZSRR hotel Cosmos był jedną z wizytówek Kiszyniowa.

Foto: Photobank MD, CC0, Wikimedia Commons

Izabela Popko

Reklama

Z tego artykułu się dowiesz:

Jakie kontrowersje budzi decyzja o rozbiórce hotelu Cosmos w Kiszyniowie?
Dlaczego hotel Cosmos uznawany jest za ważny przykład modernizmu powojennego?
Jakie działania podejmują mołdawscy aktywiści na rzecz ochrony hotelu Cosmos?
Jak zmieniały się losy hotelu Cosmos od czasów jego świetności?
Co łączy hotel Cosmos z innymi modernistycznymi budynkami w Kiszyniowie?

Budynki z czasów ZSRR budzą często skrajne opinie i emocje. Większość z nich to obiekty, których trudno bronić. Są jednak i takie, które przetrwały próbę czasu i stanowią symbol epoki, w której powstały. Za taki obiekt uważany jest budynek hotelu Cosmos w centrum stolicy Mołdawii, Kiszyniowa. Niegdyś był to największy budynek tego typu w całej Mołdawskiej SRR. Obiekt czasy świetności ma jednak za sobą. Ze względu na zły stan obiektu w ubiegłym roku pojawiła się propozycja, by hotel wyburzyć. Ten plan ma jednak wielu przeciwników, nie tylko w Mołdawii.

Mołdawia. Modernistyczny hotel Cosmos w Kiszyniowie może przestać istnieć

Tym, którzy choć raz odwiedzili Kiszyniów, z pewnością rzucił się w oczy modernistyczny hotel Cosmos o charakterystycznej fasadzie z regularnym, szachownicowym układem balkonów. Liczący 20 kondygnacji betonowy budynek wieńczący bulwar Gagarina (obecnie bulwar Constantina Negruzzi) trudno przeoczyć.

Obiekt projektu architektów B. Banykina i I. Kołbajewej oddano do użytku w 1983 r., budowa trwała 9 lat. Inwestorem – i właścicielem – były mołdawskie związki zawodowe. Powstał kolos liczący 19 pięter, który stał się jednym z architektonicznych symboli Kiszyniowa i – szerzej – Mołdawii.

Czytaj więcej

„Dom w Skarpie” to projekt warszawskiej pracowni 77 Studio Architektury.

Architektura

Dom nad Wisłą na liście najlepszych budynków na świecie. Wtapia się w otoczenie

Wielokrotnie nagradzany projekt „Domu w Skarpie” ma na koncie kolejny sukces. Projekt pracowni 77...

Reklama

W początkowym okresie hotel cieszył się ogromną popularnością (w latach 80. jego obłożenie sięgało stu proc., Mołdawia była bardzo popularnym kierunkiem podróży obywateli ZSRR). Wraz z rozpadem Związku Radzieckiego nastał okres kryzysu gospodarczego, który oznaczał również drastyczny spadek liczby turystów. Hotel wielokrotnie zmieniał właścicieli. Część pomieszczeń na najniższych piętrach oddano w dzierżawę prywatnym firmom. Hotel wciąż przyjmuje gości, choć jego stan nie odzwierciedla trzygwiazdkowej rangi, którą wciąż posiada.

Balkony budzą skojarzenia z warszawskimi „iksami” – osiedlem budynków mieszkalnych przy Trasie Łazienkowskiej.

Foto: Photobank MD, CC0, Wikimedia Commons

Wieloletnie zaniedbania doprowadziły budynek do opłakanego stanu. Wiele elementów wykończeniowych w pokojach hotelowych uległo zniszczeniu, w złym stanie są też instalacje sanitarne. Niszczeje też słynna fasada budynku. Do hotelu dobudowano też mniejsze obiekty, co zdaniem krytyków architektury zaburzyło oryginalny porządek architektoniczny obiektu.

Budynek powstał ze zbrojonego betonu i elementów prefabrykowanych.

Foto: Photobank MD, CC0, Wikimedia Commons

W kwietniu ubiegłego roku pojawiły się propozycje zrównania hotelu z ziemią i zastąpienia go nowym obiektem. Ten plan spotkał się z protestami tych, którzy od lat postulują, aby nadać hotelowi status chronionego zabytku.

Mołdawia: Ikona modernizmu z czasów ZSRR do rozbiórki?

Niedawno opublikowano petycję i list otwarty do mołdawskiego ministerstwa kultury i właściciela budynku na rzecz ocalenia hotelu Cosmos. Jej autorami są eksperci z Ośrodka Badań nad Sztuką i Przestrzenią Miejską (BACU) – mołdawskiej organizacji zajmującej się działaniami na rzecz ochrony dziedzictwa architektonicznego Europy.

Reklama

Jak podkreślają autorzy petycji, obszar, na którym znajduje się hotel Cosmos, stanowi przemyślany i logiczny układ urbanistyczny, zaś hotel jest jego integralnym i kluczowym elementem. Zdaniem ekspertów z BACU budynek sam w sobie jest też cennym przykładem powojennego modernizmu. Z tego powodu organizacja żąda natychmiastowego wdrożenia procedury wpisania hotelu Cosmos na listę chronionych zabytków.

Aktywiści z BACU zauważają, że takie budynki jak hotel Cosmos nie są doceniane, to prowadzi do zobojętnienia na ich losy.

Starania przedstawicieli BACU o objęcie hotelu Cosmos w Kiszyniowie ochroną konserwatorską sięgają 2016 r., kiedy organizacja złożyła wniosek o wpisanie budynku do rejestru zabytków. Cały proces przebiegał jednak w żółwim tempie: dopiero trzy lata później ministerstwo kultury obiecało, że uruchomi stosowną procedurę. Mimo to do dziś nie podjęto żadnych działań na rzecz ochrony budynku.

To zresztą nie jedyny modernistyczny hotel z czasów ZSRR, który niszczeje w Kiszynowie. Niedaleko, przy tym samym bulwarze, straszy opuszczony hotel National. 17-piętrowy obiekt powstał nieco wcześniej niż hotel Cosmos, bo w drugiej połowie lat 70. Należał do Intouristu, radzieckiego monopolisty na rynku usług turystycznych. National (w czasach radzieckich – Intourist) był jeszcze bardziej ekskluzywny niż hotel Cosmos, stanowił główny obiekt turystyczny w stolicy ówczesnej republiki radzieckiej i uważany był za jedną z pereł w całej kolekcji Intouristu.

Opuszczony budynek hotelu National w Kiszyniowie.

Foto: Photobank MD, CC0, Wikimedia Commons

Los hotelu National okazał się jeszcze gorszy niż Cosmosu – od kilkunastu lat obiekt stoi opuszczony i niszczeje. Znaczna część wyposażenia została rozkradziona. Kilka lat temu jeden z deweloperów wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na wyburzenie budynku i postawienie na jego miejscu obiektów biurowych. Sprawa pozostaje jednak w zawieszeniu.