Reklama

Ważą się losy brutalistycznego ratusza. Wyburzyć, sprzedać czy remontować?

Ratusz miejski w Dallas w Teksasie, którego projektantem był wybitny amerykański architekt I.M. Pei, może niebawem przestać istnieć. Władze miasta chcą pozbyć się kłopotliwego budynku, choć eksperci i miłośnicy XX–wiecznej architektury protestują.

Publikacja: 09.01.2026 10:46

Powstanie budynku ratusza związane jest ze zmianami, które zaszły w Dallas po zabójstwie prezydenta

Powstanie budynku ratusza związane jest ze zmianami, które zaszły w Dallas po zabójstwie prezydenta Johna F. Kennedy'ego w tym mieście.

Foto: Carol M. Highsmith, domena publiczna, Wikimedia Commons

Brutalistyczny gmach ratusza w Dallas w stanie Teksas to jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów w tym mieście. Autorem monumentalnego budynku jest I.M. Pei, jeden z czołowych architektów modernizmu i postmodernizmu, twórca tak znanych konstrukcji jak biurowiec Bank of China w Hongkongu czy słynna piramida przed Luwrem w Paryżu. Władze Dallas chcą pozbyć się obiektu, którego stan, po latach zaniedbań, jest daleki od idealnego. Pod uwagę brane jest nawet wyburzenie.

Co dalej z brutalistycznym ratuszem projektu I.M. Peia? O krok od wyburzenia

Znajdujący się w centrum Dallas gmach ratusza wielu mieszkańców uważa za ważną część dziedzictwa miasta. Z powodu wieloletnich zaniedbań stan techniczny ratusza bardzo się pogorszył. Instalacje grzewcze, wentylacyjne, klimatyzacyjne i wodociągowe budynku są przestarzałe i często się psują, zaś obiekt nie odpowiada współczesnym wymogom dostępności stawianym budynkom użyteczności publicznej.

Czytaj więcej

Najpiękniejszy nowy dworzec na świecie. Nagroda dla stacji metra w Europie

Eksperci szacują, że remont mógłby pochłonąć setki milionów dolarów. Władze Dallas zastanawiają się w związku z tym nad przyszłością budynku.

Pod uwagę brane są trzy scenariusze. Pierwszy to generalny remont budynku, który można by było sfinansować ze środków pozyskanych ze sprzedaży innych budynków publicznych, z budżetu miasta i/lub z przyszłych pożyczek.

Reklama
Reklama

Drugi scenariusz obejmuje rozbiórkę ratusza i sprzedaż deweloperom działki, na której się obecnie znajduje. Trzecią opcją, braną pod uwagę przez władze Dallas uwagę, jest sprzedaż obiektu prywatnemu inwestorowi.

Dodajmy, że obecna amerykańska administracja nie patrzy łaskawym okiem na XX-wieczną architekturę, którą Donald Trump uważa za brzydką i szpecącą amerykańskie miasta. Zgodnie z zaleceniami administracji, zlecając budowę nowych budynków władze federalne (ratusz podlega władzom stanowym) powinny odwoływać się do „klasycznej” architektury.  

Foto: David R. Tribble, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Scenariusz dotyczący wyburzenia budynku wzbudził protesty środowiska architektów. Przeciwnicy zrównania ratusza z ziemią podkreślają jego symboliczne i historyczne znaczenie, a także fakt, że zaprojektował go jeden z najważniejszych architektów XX wieku.

Ratusz w Dallas. Brutalistyczny projekt I.M. Peia

Historia architektonicznej transformacji Dallas, której częścią była budowa ratusza, rozpoczęła się w 1964 roku. Jednym z impulsów do zmian było zabójstwo prezydenta Johna F. Kennedy’ego 22 listopada 1963 roku, do którego doszło właśnie w tym mieście.

Ówczesny burmistrz miasta J. Erik Jonsson ruszył w podróż po metropoliach na całym świecie w poszukiwaniu inspiracji, w jaki sposób mógłby zmyć z Dallas wizerunek miasta, w którym doszło do narodowej tragedii. Zdecydowano, że metamorfoza oblicza miasta rozpocznie się od jego centrum.

Reklama
Reklama
Archiwalne zdjęcie budynku ratusza.

Archiwalne zdjęcie budynku ratusza.

Foto: Domena publiczna, Wikimedia Commons

Misję zaprojektowania gmachu ratusza powierzono I.M. Peiowi. Wybór nie był przypadkowy – wcześniej prezydentowa Jacqueline Kennedy wyznaczyła architekta na projektanta monumentalnego gmachu Biblioteki Prezydenckiej Johna F. Kennedy’ego w Bostonie.

Pei wierzył, że budynki mają „twarze”, które na swój sposób „przemawiają”. Zaprojektował bryłę, której front będzie wychodził na biznesową dzielnicę Dallas, co miało być symbolem konstruktywnego dialogu władz miasta z prywatnymi przedsiębiorcami.

Pracownia Peia zaprojektowała szereg innych ikonicznych budynków w Dallas. Są wśród nich między innymi wieżowce One Dallas Center i Energy Plaza i Fountain Place. Ostatnim dziełem Peia w Dallas był gmach sali koncertowej Morton H. Meyerson Symphony Center, którą otwarto w 1989 roku. 

Architektura
Park w Warszawie z szansą na czołową europejską nagrodę. Kolejne wyróżnienie
Architektura
Najpiękniejsze wnętrza na świecie. Tytuł dla kaplicy w Europie Środkowej
Architektura
Najpiękniejszy nowy dworzec na świecie. Nagroda dla stacji metra w Europie
Architektura
Opuszczona stacja metra: Tu zostanie zaprzysiężony nowy burmistrz Nowego Jorku
Architektura
Obserwatorium na Śnieżce wróci do życia. Co dalej ze słynnymi „spodkami”?
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama