Przed czterema wiekami pewien artysta wyciął strony z bezcennego notatnika Leonarda da Vinci, w którym mistrz zapisywał swoje myśli oraz rysował szkice swoich przyszłych dzieł i wynalazków. Dzięki mozolnej pracy włoskich i brytyjskich ekspertów udało się uporządkować wyrwane kartki i zebrać je w jednym miejscu.
Zniszczony notatnik Leonarda da Vinci w całości po 400 latach
„Codex Atlanticus” to nazwa największego zbioru notatek i szkiców Leonarda da Vinci. Liczący 1200 stron manuskrypt stanowi około jedną trzecią wszystkich notatek i szkiców mistrza, jakie przetrwały do naszych czasów. To bezcenne źródło informacji na temat sposobu pracy i toku myślenia Leonarda, a także obszerna mapa jego zainteresowań, która uczyniła z artysty i wynalazcy emblemat „człowieka renesansu”.
Czytaj więcej
Światowej sławy polska malarka Ewa Juszkiewicz zawita do Europy z wyjątkową wystawą. To będzie świetna okazja, by podziwiać prace Polki, do tego w...
Dotychczas – przez cztery wieki – dwie nieuporządkowane części „Codex Atlanticus” znajdowały się w zasobach Biblioteki Ambrozjańskiej w Mediolanie oraz Royal Collection na zamku w Windsorze. Rozdzielenie notatnika badacze i wszyscy miłośnicy twórczości Leonarda „zawdzięczają” pewnemu włoskiemu rzeźbiarzowi, Pompeo Leoniemu.
Pod koniec XVI wieku, w akcie samowolnego „uporządkowania” notatnika da Vinciego, który badacze nazywają „katastrofalnym”, Leoni, ówczesny właściciel manuskryptu, powycinał z niego kartki, częściowo niszcząc wiele z nich. Następnie podzielił stronice na dwa zbiory: pierwszy zawiera treści o tematyce naukowej i technicznej, drugi to szkice i studia artystyczne.
Na początku XVII wieku manuskrypty odziedziczył zięć Leoniego, Polidoro Calchi, który sprzedał je księciu Galeazzo Arconatiemu. Ten z kolei, w 1637 r., przekazał część „naukowo-techniczną” manuskryptów Bibliotece Ambrozjańskiej. Część „artystyczna” trafiła do Royal Collection w 1670 r., prawdopodobnie jako podarunek dla króla Karola II.
Od 8 czerwca wszyscy zainteresowani po raz pierwszy od 400 lat mogą przejrzeć cały „Codex Atlanticus” – pieczołowicie odrestaurowany i uporządkowany na nowo dzięki trwającemu dziesięć lat, wspólnemu projektowi włoskich i brytyjskich naukowców. „Codex Atlanticus” znajduje się w ogólnodostępnej internetowej bazie o nazwie Leonardotheka.
Rusza wielki zbiór prac Leonarda da Vinci
Projekt o nazwie Leonardotheka ruszył w 2017 r. Wzięli w nim udział naukowcy z Biblioteki Ambrozjańskiej i Biblioteca Leonardiana w Vinci, archiwiści, specjaliści od IT oraz czuwający nad całym przedsięwzięciem pracownicy z Museo Galileo we Florencji. Celem projektu było przywrócenie „Codex Atlanticus” do stanu sprzed zniszczenia go przez Pompeo Leoniego.
W 2023 r. światło dzienne ujrzała Leonardotheka 1.0 – baza zawierająca strony z „Codex Atlanticus” pochodzące z zasobów Biblioteki Ambrozjańskiej. Kolejnym krokiem było połączenie obydwu rozdzielonych części „Codex Atlanticus” – tej „włoskiej” i tej „angielskiej”, należącej do Royal Collection Trust.
Tak powstała Leonardotheka 2.0, która jest dostępna w internecie od 8 czerwca 2026 r. To internetowe repozytorium umożliwiające przyjrzenie się całemu, niezwykle obszernemu notatnikowi Leonarda da Vinci.
Dostęp do Leonardotheki jest darmowy. Projekt wspólnie finansują włoski rząd i Museo Galileo.
