Mogłoby się wydawać, że kiedy unikatowa, jedyna w swoim rodzaju willa projektu słynnego architekta trafia na sprzedaż, błyskawicznie ustawi się do niej długa kolejka chętnych na jej kupienie. Przykład willi Stahl House w Los Angeles autorstwa Pierre’a Koeniga pokazuje, że znalezienie nowego właściciela dla tak ikonicznego budynku bywa trudnym zadaniem. Nie dotyczy to zresztą tylko obiektów współczesnych, ale także – kilkusetletnich.
Stahl House w Los Angeles. Amerykański modernizm w najlepszym wydaniu
Górujący nad Los Angeles dom o nazwie Case Study House No. 22 wybudowano w 1959 r. Kameralna willa z zapierającym dech w piersiach widokiem na miasto była częścią eksperymentalnego projektu „Case Study Houses”, który zainicjowała i sfinansowała redakcja magazynu „Arts & Architecture”. Po wojnie magazyn wezwał amerykańskich architektów do zaprojektowania eleganckich i jednocześnie niedrogich domów, które odpowiadałyby na ówczesny kryzys mieszkaniowy.
Czytaj więcej
Norman Foster to jeden z najwybitniejszych żyjących architektów, autor między innymi przebudowy siedziby Bundestagu w Berlinie, projektant centrali...
Willa, której nieformalna nazwa brzmi Stahl House, amerykański architekt Pierre Koenig zaprojektował dla Bucka i Carlotty Stahlów. Innowacyjny dom był jednym z budynków, które w tamtym czasie wyznaczyły nowy kierunek w architekturze, a jego ikoniczny charakter wzmocniła słynna sesja zdjęciowa Juliusa Shulmana z 1960 r., na której dom wydaje się unosić nad nocną panoramą miasta.
Ze Stahl House roztacza się widok na Los Angeles.
W Stahl House nikt nie mieszka od prawie 20 lat. Jego obecni właściciele – potomkowie Stahlów – udostępniają go miłośników i badaczom architektury. Od blisko roku Stahl House jest na sprzedaż, ale jak dotąd nie udało się znaleźć kupca. W międzyczasie cena domu została obniżona – z 25 do 20 mln dolarów.
Jak zauważa amerykański dziennik „Los Angeles Times”, to standardowa cena luksusowych nieruchomości w tym mieście. Liczący nieco ponad 200 m kw. Stahl House jest jednak znacznie mniejszy i zdecydowanie mniej luksusowy niż inne nieruchomości w tej samej cenie. Jego wartość ma przede wszystkim historyczny i kulturowy charakter.
Stahl House, Villa Ludovisi. Domy zbyt znane, by można było je sprzedać?
Dlaczego tak trudno znaleźć nabywcę na taką nieruchomość jak Stahl House? Zdaniem branżowych ekspertów, którzy wypowiedzieli się na łamach „Los Angeles Times”, podstawowym problemem jest prawidłowa wycena, o którą trudno w przypadku obiektu, który uchodzi za ikonę architektury. Branie pod uwagę takich czynników jak powierzchnia, liczba pokojów i łazienek czy prestiż okolicy nie ma tu zastosowania.
Oprócz historycznej i kulturowej wartości budynku, którą bardzo trudno przeliczyć na konkretne pieniądze, kolejnym problemem jest utrzymanie budynku. Większość ludzi kupuje domy po to, aby w nich zamieszkać – oczywiście o ile nie są pasjonatami-kolekcjonerami o nieograniczonych środkach finansowych. Stahl House w dużej mierze nie odpowiada już współczesnym standardom.
Takie ikony architektury jak Stahl House skupiają na sobie też uwagę konserwatorów sztuki i pasjonatów architektury. Środowiska te zawsze bacznie przyglądają się poczynaniom nowych właścicieli słynnych obiektów.
Stahl House w 1960 roku. Zdjęcie Juliusa Shulmana z magazynu „Arts & Architecture”.
Stahl House nie jest jedynym przykładem budynku, który, pomimo swojej wyjątkowości, nie może znaleźć nabywcy. Inny to chociażby Bailey House, również projektu Koeniga, który wystawiono na sprzedaż za 4,5 mld dol., a sprzedano za 3,26 mln.
Kolejna kłopotliwa ikona powojennego modernizmu to Kaufmann Desert House projektu Richarda Neutry z lat 40., który wystawiono za 25 mln dol., a sprzedano za zaledwie 13 mln. Jeszcze inny przykład to niszczejąca willa Samuel Freeman House Franka Lloyda Wrighta, której pierwotna cena wynosiła 4,25 mln dol., a cena sprzedaży – 1,8 mln.
Także po drugiej stronie Atlantyku nie brakuje architektonicznych unikatów, których właściciele mają problem ze znalezieniem nabywcy. Jednym z przykładów jest Villa Ludovisi w Rzymie, znana też jako Casino dell’Aurora. Na suficie jednej z sal znajduje się bezcenny fresk autorstwa Caravaggia, to jedyny na świecie budynek prywatny, w którym znajduje się dzieło mistrza baroku. Należący do rodziny Boncompagni Ludovisi zabytek wystawiono na sprzedaż w 2022 r. i jak dotąd nie znalazł się nikt chętny na jego kupno.
