Z tego artykułu się dowiesz:
- Jakie są potencjalne związki między zanieczyszczeniem powietrza a rozwojem choroby Alzheimera?
- Na czym polegał najnowszy projekt badawczy analizujący wpływ PM2.5 na zdrowie mózgu?
- Jakie czynniki środowiskowe mogą wpływać na podatność na demencję, zwłaszcza po udarze mózgu?
- Jak zmienia się jakość powietrza w Polsce i jakie perspektywy na przyszłość są związane z redukcją zanieczyszczeń?
Zespół badaczy z Emory University w amerykańskim stanie Georgia przeanalizował dane ponad 27 milionów osób w wieku 65 lat i starszych z lat 2000–2018. W trakcie badania u około trzech milionów uczestników rozpoznano chorobę Alzheimera.
Naukowcy zestawili dane medyczne z poziomem narażenia na drobny pył zawieszony PM2.5 – mikroskopijne cząstki, które mogą przenikać głęboko do płuc, a następnie do krwiobiegu. Do głównych źródeł PM2.5 należą spaliny samochodowe, elektrownie, przemysł, pożary lasów oraz spalanie drewna i paliw kopalnych w gospodarstwach domowych.
Wyniki wskazują, że wyższa ekspozycja na zanieczyszczenie powietrza wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju choroby Alzheimera.
Czytaj więcej
Regularna aktywność fizyczna w średnim i późnym okresie dorosłości może zmniejszać ryzyko demencji nawet o 45 proc. – wynika z najnowszego badania....
PM2.5 a ryzyko Alzheimera
Zanieczyszczenie powietrza jest już uznanym czynnikiem ryzyka wielu chorób przewlekłych – m.in. nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu czy depresji. Schorzenia te same w sobie są powiązane z demencją.
Dotychczas nie było jasne, czy smog prowadzi do chorób przewlekłych, które następnie zwiększają ryzyko Alzheimera, czy też bezpośrednio uszkadza mózg, a współistniejące choroby jedynie nasilają ten efekt.
Analiza wykazała, że wpływ zanieczyszczeń na mózg jest przede wszystkim bezpośredni, a nie pośredni poprzez inne schorzenia. Związek między ekspozycją na zanieczyszczenia a Alzheimerem był jednak silniejszy u osób, które wcześniej przeszły udar mózgu.
Czytaj więcej
Naukowcy mają dobre wiadomości dla wszystkich, którzy obawiają się o sprawność swojego umysłu w starszym wieku. W jej zachowaniu mogą pomóc dwie pr...
Autorzy badania podkreślają, że pacjenci z historią udaru mogą być szczególnie podatni na szkodliwe działanie zanieczyszczonego powietrza na mózg. Wskazuje to na istotne powiązanie między środowiskowymi czynnikami ryzyka a czynnikami naczyniowymi.
Badanie ma jednak swoje ograniczenia. Poziom zanieczyszczeń określano na podstawie kodów pocztowych, a nie dokładnych adresów zamieszkania. Analizowano wyłącznie zanieczyszczenia zewnętrzne – bez uwzględnienia źródeł wewnątrz budynków, takich jak gotowanie czy ogrzewanie.
Mark Dallas z University of Reading, który nie brał udziału w badaniu, zaznaczył, że mimo ograniczeń wyniki wpisują się w rosnącą liczbę dowodów wskazujących, iż zanieczyszczenie powietrza jest czynnikiem ryzyka demencji. Jak dodał, badanie wzmacnia prosty wniosek: powietrze, którym oddychamy przez lata, może wpływać na tempo starzenia się mózgu.
Globalne cele redukcji zanieczyszczeń powietrza
Wiele państw przyjęło cele ograniczenia poziomu zanieczyszczeń powietrza, jednak większość z nich może mieć trudności z ich realizacją do 2030 r.
Jakość powietrza w Polsce systematycznie się poprawia, choć nadal w Małopolsce i na Śląsku poziom zanieczyszczenia powietrza budzi niepokój. Jak wynika z najnowszego raportu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) o jakości powietrza w Polsce za 2024 r., opublikowanego w listopadzie ubiegłego roku, dla większości zanieczyszczeń wyniki rocznej oceny jakości powietrza są zbliżone do uzyskanych w 2023 r. Jednak w przypadku prawie wszystkich zanieczyszczeń można mówić o znaczącej poprawie w stosunku do wyników oceny uzyskanych dla roku 2022, a także dla lat wcześniejszych.
Czytaj więcej
Kryzys wydaje się mijać. Po ubiegłorocznych problemach rządowy program „Czyste powietrze” nadrabia zaległości, a sytuacja w polskich miast się popr...
Globalne normy dotyczące stężenia pyłów zawieszonych określają wytyczne jakości powietrza z 2021 r. opracowane przez Światową Organizację Zdrowia. Z kolei przyjęta przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia mapa drogowa WHO na 2025 r. zakłada zmniejszenie do 2040 r. liczby zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza o 50 proc. względem poziomu z 2015 r.
Sheona Scales z Alzheimer’s Research UK podkreśla, że wnioski z amerykańskiego badania mają znaczenie globalne. – Ustalanie ambitniejszych, opartych na zdrowiu norm jakości powietrza oraz ograniczanie ekspozycji może chronić nie tylko nasze płuca, lecz także mózgi i zmniejszyć ogólne ryzyko demencji – wskazuje.
Coraz więcej przypadków choroby Alzheimera na świecie
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia na świecie z demencją żyje ponad 55 mln osób, z czego nawet 70 proc. przypadków stanowi choroba Alzheimera.
W 2025 r. w Europie z demencją żyło około 12,1 mln osób, przy czym kobiety stanowiły około 66 proc. chorych. W związku ze starzeniem się społeczeństw liczba przypadków na świecie będzie nadal rosnąć.
